Fon yasası kabul edildi

Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı.

Kanunla, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararları doğrultusunda tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımlandığı tarihte tasfiye işlemleri henüz tamamlanmamış yatırım fonlarının adil, şeffaf ve etkin biçimde tasfiye edilmesine yönelik esaslar belirlendi.

Düzenleme kapsamında, fonların malvarlığından hukuka aykırı yollarla çıkarılan değerlerin geri kazanılması, fonlarda oluşan kayıp ve zararların sorumlulardan tahsil edilmesi ve elde edilen tutarların fon pay sahiplerine ödenmesine ilişkin usul ve esaslar hüküm altına alındı.

Kanunun hükümleri, kapsamda belirtilenler dışındaki yatırım fonları için genel veya sürekli nitelikte bir tasfiye ve sorumluluk sistemi oluşturmayacak.

Düzenlemeyle ayrıca uygulamada kullanılacak bazı tanım ve kısaltmalara ilişkin hükümler getirildi.

Fonların tasfiyesi SPK gözetiminde yürütülecek

Kanunun "Tasfiyenin yürütülmesine ilişkin genel esaslar ve fon pay sahipliğinin belirlenmesi" başlıklı hükmü uyarınca, fonların tasfiye işlemleri SPK'nın gözetim ve denetimi altında, tasfiye ile görevlendirilen kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek.

SPK, tasfiye sürecinin aşamalarını, fon varlıklarının belirlenmesini ve nakde dönüştürülmesini, değerleme yöntemlerini, fon pay sahipliğinin tespitini, ara ve nihai ödemeleri, dağıtım sırasını ve tasfiyeye ilişkin diğer usul ve esasları düzenlemeye yetkili olacak.

Tasfiye işlemlerini yürüten kuruluşlar, yatırımcıların çıkarlarını, piyasa koşullarını ve fon portföylerinin yapısını dikkate alarak hareket edecek. Bu kuruluşlar, fon varlıklarının korunmasını ve pay sahiplerinin ortak menfaatlerini gözeterek mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi için gerekli özeni gösterecek.

Borsada oluşan fiyatın ilgili varlığın gerçek değerini yansıtmadığının veya tasfiye sürecini geciktireceğinin SPK tarafından belirlenmesi halinde farklı satış yöntemleri uygulanabilecek.

Bu kapsamda Kurul, geri alım, hakim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi yöntemlerinin kullanılmasına, geçici olarak farklı fiyat marjlarının uygulanmasına veya sermaye piyasası ve Borsa mevzuatında öngörülen diğer yöntemlere başvurulmasına karar verebilecek.

SPK, tasfiye ile görevli kuruluşların başvurusu üzerine ilgili varlıkların Borsa dışında satılmasına da izin verebilecek. Bu satışlarda, Kurulun yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerinde yer alan kısıtlamalar uygulanmayacak.

Kurul ayrıca Borsa içinden veya dışından varlık satın alan yatırımcıların söz konusu varlıkları belirli bir süre Borsada satmalarını ya da satış sonucunu doğuracak işlemler gerçekleştirmelerini sınırlandırabilecek.

Tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar, fonun yönetimi ve tasfiyesi için yapılan zorunlu harcamalar düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına eklenecek.

Tasfiye işlemleri tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise aynı alacak için birden fazla ödeme yapılmasını önleyecek şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.

Kurumlara bilgi ve belge paylaşma yükümlülüğü

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları ve diğer ilgili kamu ve sermaye piyasası kurumları, düzenlemenin uygulanması için ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri talep üzerine SPK'ya, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) gecikmeksizin iletmekle yükümlü olacak.

Söz konusu kurum ve kuruluşlar, özel mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümlerini gerekçe göstererek bilgi ve belge paylaşımından kaçınamayacak.

Fon pay sahipliği, tasfiye ile görevlendirilen kuruluşlar tarafından MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında belirlenecek.

TEFAS'ta işlemi gerçekleşmeyen yatırımcılar da tasfiye kapsamına alınacak

Kanunla, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) iletilmesine rağmen ilgili fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen işlemlere ilişkin düzenleme yapıldı.

Buna göre, 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS'a gönderilen ancak fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle tamamlanamayan talimatlar kapsamında katılma payları bloke edilen yatırımcılar da fon pay sahibi kabul edilerek tasfiye hükümlerinden yararlanabilecek.

Öte yandan, Sermaye Piyasası Kanunu'nda yer alan "piyasa bozucu eylemler", "bilgi suistimali" ve "piyasa dolandırıcılığı" kapsamındaki fiilleri işlediği veya bu fiillerin işlenmesinde tasfiyeye konu fonlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kuruluşlara tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.

Yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilecek

Kanunun "Net yatırım tutarı, ara ödeme ve nihai ödeme" başlıklı hükmüyle, yatırımcılara yapılacak ödemelerin hesaplanmasına ilişkin esaslar da belirlendi.

Fon varlıklarının nakde dönüştürülmesiyle elde edilen dağıtılabilir tutarın, tasfiye kararından önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı ve ödemeye esas katılma payı adetleri üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamaması halinde, yatırımcıların net yatırım tutarları esas alınacak.

Net yatırım tutarı, yatırımcının fona yaptığı nakit girişleri ve fondan gerçekleştirdiği nakit çıkışları dikkate alınarak MKK tarafından hesaplanacak.

Hesaplamada, nakit giriş ve çıkışları tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması kullanılarak kıstelyevm yöntemiyle güncellenecek.

Fon pay sahibinin nakit girişlerinin çıkışlarından fazla olması durumunda, fondan yapılan nakit çıkışları ilk giren ilk çıkar yöntemiyle mahsup edilecek.

Düzenleme kapsamında, SPK tarafından belirlenen fonların yatırımcılarına, net yatırım tutarlarının endeksleme uygulanmadan hesaplanan bölümünü aşmamak kaydıyla ara ödeme yapılabilecek.

Buna göre, net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılara bu tutarın tamamı, 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1 milyon lira ara ödeme olarak verilebilecek.

Para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, ara ödeme tutarı, hesaplamanın yapıldığı tarihten bir önceki gün sonu itibarıyla yatırımcının hesabındaki fon katılma paylarının toplam değerini aşamayacak.

Bu hesaplamada esas alınacak fon fiyatı, tasfiye ile görevli kuruluşlardan sağlanan bilgiler doğrultusunda ilgili gün için yapılan değerleme üzerinden Takasbank tarafından belirlenecek.

Ödemelerde küçük yatırımcılara öncelik verilebilecek

Dağıtılabilir nakdin, hesaplanan net yatırım tutarlarının veya ara ödemelerin tamamını karşılamaya yeterli olmaması halinde SPK, mevcut kaynaklardan mümkün olan en fazla sayıda yatırımcının tam olarak yararlanmasını sağlayacak yöntemler belirleyebilecek.

Bu kapsamda Kurul, net yatırım tutarı en düşük olan yatırımcıdan başlanarak ödeme yapılmasına veya bütün fon pay sahipleri için belirli bir asgari ara ödeme tutarı uygulanmasına karar verebilecek.

Ancak hiçbir yatırımcıya net yatırım tutarını, ilgili tarihler itibarıyla hesaplanan hak ve alacaklarını ya da 1 milyon liralık ara ödeme üst sınırını aşan bir ödeme yapılamayacak.

Ara ödeme karşılığında yatırımcıların katılma payları iade edilmeyecek. Söz konusu payların iadesi, nihai tasfiye ödemeleri sırasında gerçekleştirilecek.

Elde edilen bazı kazançlar isteğe bağlı olarak iade edilebilecek

Kanunla, tasfiye kapsamındaki fonlardan daha önce ödeme alan kişilerin belirli tutarları gönüllü olarak iade edebilmesine de imkân sağlandı.

Buna göre, 17 Eylül 2026 tarihli SPK kararlarıyla tasfiyesine hükmedilen fonlarda, tasfiye tarihine kadar katılma paylarını fona iade ederek ödeme alan kişiler, elde ettikleri getirinin enflasyona göre güncellenmiş yatırım tutarını aşan bölümünü SPK tarafından ilan edilecek hesaplara isteğe bağlı olarak yatırabilecek.

Benzer şekilde, bu fonların portföylerinde bulunan ve SPK tarafından Sermaye Piyasası Kanunu'nun ilgili hükümleri kapsamında değerlendirilen hisselerden kazanç sağlayan kişiler de elde ettikleri getirinin, alım maliyetinin ilgili dönem için TÜFE ve Yİ-ÜFE değişimlerinin aritmetik ortalamasıyla güncellenmiş tutarını aşan kısmını genel hisse iade hesabına gönüllü olarak aktarabilecek.

İade tutarlarının hesaplanmasında kullanılacak dönem ve yöntem ile uygulamaya ilişkin diğer esaslar SPK tarafından belirlenecek.

Nihai ödeme aşamasında ise yatırımcıların tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollarla daha önce aldıkları tutarlar, kendilerine yapılacak ödemelerden mahsup edilecek.

Fon tasfiyesi düzenlemesiyle sorumluların mal varlıklarına el konulabilecek

Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi'ne göre, düzenleme kapsamındaki fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalar kapsamında Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) ilgili hükümleri uyarınca elkoyma kararı verilebilecek.

TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaşan Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi ile "Fon mal varlığından mevzuata aykırı çıkarılan değerler ve şahsi sorumluluk" başlıklı hükümle fon mal varlığından hukuka aykırı çıkarılan değerlerin kapsamı ve bu nedenle doğan zarara veya kayba yönelik sorumluluk düzenleniyor.

Buna göre, fon mal varlığından mevzuata aykırı olarak veya mevzuata şeklen uygun olsa dahi fonun menfaatine uygun gerçek bir ekonomik amacı bulunmaksızın, karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo, ters repo veya benzeri işlem ve sözleşmeler yoluyla ilişkili taraflar, hakim ortaklar, yöneticiler, bunların doğrudan veya dolaylı kontrol ettikleri kişiler yahut diğer üçüncü kişiler lehine çıkarılan veya aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar ile bunların yerine geçen veya değerlendirilmesi suretiyle elde edilen değerler fon mal varlığından hukuka aykırı çıkarılmış değer addedilerek fon zarara veya kayba uğratılmış sayılacak.

Fon zararından öncelikle portföy yönetim şirketi sorumlu olacak

Zarar veya kayıptan öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu olacak. Bu tutarın portföy yönetim şirketinden tamamen veya kısmen tahsil edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması halinde, fonun zarara veya kayba uğratılmasında sorumluluğu Kurulca belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bu kişilerle birlikte hareket ettiği tespit edilenler, şahsen sorumlu olacak.

Bu hüküm kapsamındaki kişilerin görevlerinden ayrılmış olmaları, görev yaptıkları veya yönetim ya da kontrolü ellerinde bulundurdukları dönemde gerçekleştirilen işlem ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.

Düzenlemenin "Elkonulan ve müsadere edilen mal varlığı değerleri ve geri kazanım hesabı" başlıklı hükmü kapsamında bulunmayan durumlar bakımından Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye işlemleri ile denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her bir fon bakımından zarar veya kayıp tutarını, zarar veya kayıpta sorumluluğu bulunan gerçek ve tüzel kişileri ve sorumlu oldukları tutarları belirleyerek Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) bildirecek.

SPK'nin bildirimi üzerine sorumluların mal varlığından geri kazanım sağlanması amacıyla Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında TMSF tarafından tahsil ve takip işlemleri başlatılacak. TMSF, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve Bankacılık Kanunu'nun ilgili hükümlerini uygulama yetkisine haiz olacak. Bu hüküm kapsamında açılacak davalarla ilgili olarak İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.

El konulan mal varlıkları yatırımcılar için kullanılabilecek

Kanunla, ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında el konulan veya müsadere edilen mal varlığı değerlerinin, fonla hukuki ve ekonomik bağlantısı bulunduğu ölçüde geri kazanım sistemine dahil edilmesi sağlanacak.

"Elkonulan ve müsadere edilen mal varlığı değerleri ve geri kazanım hesabı" başlıklı hükme göre, bu düzenleme kapsamındaki fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalar kapsamında CMK'nin ilgili hükümleri uyarınca el koyma kararı verilebilecek. Elkonulan mal varlığı değerleri arasında, fona doğrudan iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları bulunması halinde bunlar, CMK'nin ilgili hükümleri uyarınca ilgili fona veya geri kazanım hesabına cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkemece iade edilecek. Bu düzenleme kapsamında SPK'nin yaptığı suç duyurularına dayanak raporlar, CMK'nin ilgili hükümlerince düzenlenen suçtan elde edilen değere ilişkin rapor sayılacak.

Doğrudan fona devredilemeyen ve sorumlulara ait gayrimenkul gibi diğer mal varlığı değerleri bakımından TMSF'nin kayyum olarak atanabilmesine ve Bankacılık Kanunu'nda tanınan yetkileri kullanarak bu değerleri dava sonucu beklenmeksizin satmasına veya tasfiye etmesine imkan sağlanıyor.

Yargılama sonucunda müsaderesine karar verilen ve suçtan zarar gören fonun mal varlığından çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen değerlerin, Hazine'ye gelir kaydedilmeksizin ilgili yatırım fonuna, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise geri kazanım hesabına aktarılmasına mahkemece karar verilecek.

Her fon için ayrı geri kazanım hesabı oluşturulacak

Bu düzenleme kapsamında tahsil ve/veya iade edilen tutarlar ile suçla bağlantılı mal varlığı değerlerinden ilgili fona veya fon pay sahiplerine aktarılmasına karar verilen tutarlar, TMSF nezdinde her bir fon için ayrı alt hesaplarda geri kazanım hesabı olarak izlenecek. Bu tutarlar TMSF'nin kendi mal varlığından ayrı olacak.

Geri kazanım hesabında bulunan tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine yapılacak ödemeler için kullanılabilecek, başka bir amaçla kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek ve kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyecek, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamayacak.

Geri kazanım hesabında biriken tutarlar, yapılan zorunlu masraflar düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiye ile görevli kuruluşa, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise SPK tarafından bildirilen fon pay sahiplerine ödenmek üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) aktarılacak. Ödemeler YTM tarafından katılma payı sahipliği oranında yapılacak. Nihai dağıtım hariç olmak üzere, dağıtım sonucunda bir fon pay sahibine yapılacak ödemenin, ödeme yöntemine ilişkin işlem ve aktarım maliyetleri dikkate alınarak SPK tarafından belirlenecek asgari ödeme tutarının altında kalması halinde, bu tutar fon pay sahibi adına izlenecek ve sonraki dağıtımlarda hak kazanılan tutarlara eklenecek, birikmiş tutarın asgari ödeme tutarına ulaşması halinde fon pay sahibine ödeme yapılacak.

Birden fazla fonla bağlantılı tutarların dağıtımını SPK belirleyecek

Geri kazanım hesabına gelen veya aktarılan bir tutarın birden fazla fon ile bağlantılı olması durumunda fonlar arasında dağıtımına ilişkin usul ve esaslar fon türleri, likidite yeterlik oranı, fon katılma payı sahipliği yapısı, yatırımcının korunması, ilgili fonlardaki tasfiye oranı ve benzeri kıstaslar dikkate alınarak SPK tarafından belirlenecek.

Kanunla, düzenlemenin uygulanmasında gerekli görülen durumlarda, koşulları Kurul Karar Organı tarafından belirlenmek üzere, bu kanunun uygulanmasından doğan işler, açılacak dava ve takipler için SPK ve YTM tarafından dışarıdan avukatlık hizmeti ile muhasebe ve yazılım geliştirme hizmetleri temin edilebilecek.

Düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar SPK tarafından TMSF'nin görev alanına giren hususlarda TMSF'nin görüşü alınarak belirlenecek.

Düzenlemede hüküm bulunmayan hallerde Sermaye Piyasası Kanunu, CMK, Bankacılık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın bu düzenlemeye aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.